1 Φεβρουαρίου 2018

Η Αθήνα (και όχι μόνο) του 1912 σ' ένα έγχρωμο βίντεο


Λίγο πολύ, ψάχνοντας στο ίντερνετ θα βρούμε ασπρόμαυρες φωτογραφίες μιας αγνώριστης προπολεμικής Αθήνας χωρίς αυτοκίνητα και πολυκατοικίες. Πόσο πιο εντυπωσιακό όμως θα ήταν να βλέπαμε μια έγχρωμη θέα της Αθήνας από την Ακρόπολη πριν από 100 και πλέον χρόνια, όταν τα σύνορα του ελληνικού κράτους έφταναν μέχρι την Άρτα και τη Θεσσαλία;

19 Ιανουαρίου 2018

"Μαμά, άσε το πριονάκι" και άλλα δημοφιλή σλανγκ πριν 100 χρόνια

Κάθε εποχή έχει τη γλώσσα της, δηλαδή κάποιες λέξεις ή εκφράσεις που χάνουν το βασικό, αρχικό νόημα τους και αποκτούν μια καινούρια διάσταση στο λόγο. Είναι η γλώσσα αργκό - ή "σλανγκ" όπως έχει επικρατήσει τα τελευταία χρόνια εξαμερικανισμένα. Την εφευρίσκουν συνήθως οι νέοι πονοκεφαλιάζοντας τους γονείς τους, που μάταια ψάχνουν να βρουν στα λεξικά κάποια εξήγηση. Κι επειδή κάθε γενιά θέλει να ξεχωρίζει από την προηγούμενη αναπτύσσοντας τον ολότελα δικό της κώδικα επικοινωνίας, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της σλανγκ κάθε εποχής είναι θνησιγενές. Ένα επεισόδιο του "Ρετιρέ" είναι υπεραρκετό για να επιβεβαιώσει του λόγου το αληθές, αφού οι περισσότερες προχωρημένες ατάκες της εποχής, 25 χρόνια μετά είναι απλά ξεπερασμένες. Πόσο μάλλον τα σλανγκ του περασμένου αιώνα! 

18 Ιανουαρίου 2018

Όταν δεν είναι το κινητό τηλέφωνο που διακόπτει μια παράσταση.. Ποια συμπεριφορά θεατή εξόργισε τη Σοφία Βέμπο τον Ιούλιο του 1937 και έφυγε από τη σκηνή


Από την εποχή που τα κινητά τηλέφωνα μπήκαν στις ζωές μας, αρκετές φορές διακόπηκαν θεατρικές παραστάσεις εξαιτίας τους. Άλλος θεατής μπορεί να ξέχασε - η απλούστερα αδιαφόρησε - να βάλει τη συσκευή του στο αθόρυβο διαταράσσοντας τη μυσταγωγία που προσπαθεί να δημιουργήσει κάθε θεατρική παράσταση ανεξαρτήτως θέματος, άλλος μπορεί να έπιασε κουβέντα την ώρα της παράστασης μέσα στην αίθουσα (αντί να βγει διακριτικά έξω αν ήταν κάτι επείγον - που συνήθως δεν είναι...), άλλος πάλι μπορεί να παρασύρθηκε από μια ακατανίκητη επιθυμία να εξωτερικεύσει τον οπερατέρ που κρύβει μέσα του αρχίζοντας να καταγράφει με την κάμερα του τηλεφώνου του όλη την παράσταση από την αρχή μέχρι το τέλος - ή μέχρι να τον διακόψει κάποιος τέλος πάντων - πιστεύοντας ότι η ελευθερία του να καταγράφει ό,τι θέλει με το κινητό του δεν έρχεται σε σύγκρουση με το ισχύον δίκαιο περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Με άλλα λόγια, το κινητό τηλέφωνο μπορεί να θεωρηθεί ένα είδος μάστιγας για το θέατρο, όταν δεν γίνεται σωστή χρήση του από τους θεατές. Όμως δεν ευθύνεται το μέσο, αλλά ο άνθρωπος που το χρησιμοποιεί, καθώς αγενείς συμπεριφορές ασυνείδητων θεατών διέκοπταν παραστάσεις πολύ πριν την εμφάνιση των κινητών, όπως το παρακάτω περιστατικό που συνέβη τον Ιούλιο του 1937.

24 Δεκεμβρίου 2017

"Ναι, Βιρτζίνια, υπάρχει Άγιος Βασίλης". Το πιο διάσημο εντιτόριαλ αμερικανικής εφημερίδας μέχρι σήμερα

Είναι το ερώτημα που απασχολεί τα μυαλουδάκια των περισσότερων - αν όχι όλων των - παιδιών, όταν μεγαλώνοντας αρχίζει να εμφιλοχωρεί στο μυαλουδάκι τους η αμφιβολία και η δυσπιστία: "Υπάρχει ο άγιος Βασίλης;". Όπου ως άγιος Βασίλης εννοείται η καλόκαρδη φιγούρα του Σάντα Κλάους, του τύπου με τη μακριά, κατάλευκη γενειάδα και τα χαρακτηριστικά κόκκινα ρούχα, ο οποίος την παραμονή των Χριστουγέννων ή της Πρωτοχρονιάς ταξιδεύει με το έλκηθρο του από σπίτι σε σπίτι σ' όλον τον πλανήτη, κατεβαίνει εκατομμύρια καμινάδες χωρίς να βαρυγκωμάει και αφήνει τα δώρα του σε κάθε παιδί κάτω από το οικογενειακό χριστουγεννιάτικο δέντρο.

23 Δεκεμβρίου 2017

Όταν το καθεστώς Μεταξά απαγόρευσε τα Χριστουγεννιάτικα δέντρα!


Η βαθύτατη διαίρεση των πολιτικών κομμάτων που δεν μπορούσαν να συνεννοηθούν για το σχηματισμό μιας κυβέρνησης συνεργασίας μετά τις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936, η έλλειψη ηγετικών προσωπικοτήτων στα δύο μεγάλα κόμματα της εποχής μετά από μια σειρά απροσδόκητων θανάτων σημαντικών πολιτικών προσωπικοτήτων μέσα στη χρονιά, αλλά και η ανοχή του βασιλιά, έδωσαν στον Ιωάννη Μεταξά την ευκαιρία να πετύχει αυτό που ποτέ δεν κατάφερε νόμιμα μέσω των εκλογών (αλλά αντιθέτως αποτύγχανε οικτρά σε κάθε εκλογική του συμμετοχή), να κυβερνήσει τη χώρα. Και όταν επιτέλους κατάφερε να κάνει το απωθημένο του πραγματικότητα, βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία να εξασφαλίσει ότι δεν θα έχανε την εξουσία από τα χέρια του και στις 4 Αυγούστου 1916 κατέλυσε το Κοινοβούλιο και εγκατέστησε δικτατορικό καθεστώς, ευαγγελιζόμενος την εδραίωση ενός ασαφούς "τρίτου ελληνικού πολιτισμού", που θεωρητικά στρεφόταν εναντίον κάθε ξένης επιρροής. Ήταν τόσο ισοπεδωτική η προσέγγιση, ώστε στο στόχαστρο μπήκε -τον πρώτο καιρό τουλάχιστον - και το έθιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου, το οποίο είχε ενσωματωθεί στον ελληνικό τρόπο ζωής ήδη από την εποχή του Όθωνα.

25 Νοεμβρίου 2017

Πώς ήταν η ζωή στην Αθήνα πριν 200 χρόνια (πριν την Επανάσταση του 21), όπως την περιέγραψε ένας Γάλλος περιηγητής

Σκίτσο της Ακρόπολης την περίοδο κοντά στην Ελληνική Επανάσταση
Στις 22 Αυγούστου 1817, ο Γάλλος κόμης... Αύγουστος ντε Φορμπέν (ή αν προτιμάτε το πλήρες όνομά του στα γαλλικά: Λουί Νικολά Φιλίπ Ωγκίστ ντε Φορμπέν) ξεκίνησε από την Τουλόν ένα πολύμηνο ταξίδι στην ανατολική Μεσόγειο. Μεταξύ άλλων επισκέφτηκε και πολλές περιοχές του ελλαδικού χώρου, που τότε βρισκόταν ακόμα υπό τουρκική κατοχή. Μία από τις περιοχές αυτές ήταν και η Αθήνα, που φυσικά δεν είχε παρά ελάχιστη σχέση με τη σημερινή εικόνα της τσιμεντοποιημένης μεγαλούπολης. Αργότερα θα κατέγραφε τις εντυπώσεις του από την Αθήνα στο βιβλίο του με τίτλο "Voyage dans le Levant en 1817 et 1818". (Ταξίδι στην Ανατολή το 1817 και το 1818), που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1819.

12 Νοεμβρίου 2017

Ο πρώτος φαρσέρ διά του τηλεφώνου στην Ελλάδα, που καταδικάστηκε σε φυλάκιση

εφημερίδα Ελληνικόν Μέλλον, 17.09.1937

Δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι σήμερα να κάνει κάποιος τηλεφωνικές φάρσες. Τα περισσότερα σταθερά - και οπωσδήποτε όλα τα ασύρματα - τηλέφωνα έχουν πλέον αναγνώριση κλήσης, το ίδιο ισχύει και για τα κινητά βεβαίως, ενώ πολλοί αποφεύγουν ν' απαντήσουν σε μια ανώνυμη κλήση, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση συνηθέστερα στην άλλη άκρη της γραμμής θα βρίσκεται κάποιος που είτε θα διαφημίζει μια μάλλον περιττή υπηρεσία (και μάλιστα θα επιμένει να αγοράσετε τη "μεγάλη αυτή προσφορά") είτε θα υπενθυμίζει στον ατυχή συνομιλητή του διάφορα ανεξόφλητα χρέη του.

23 Οκτωβρίου 2017

Κι όμως, στα πολύ πρώτα βήματα της τηλεόρασης το ξανθό χρώμα θεωρούταν αντιτηλεοπτικό

Το 1931, η Ελλάδα δεν διέθετε ακόμη ένα ραδιοφωνικό σταθμό, πλην ενός ημιπαράνομου σταθμού στη Θεσσαλονίκη (χωρίς όμως σταθερό και συγκροτημένο πρόγραμμα), όταν την ίδια εποχή στις ΗΠΑ πραγματοποιούνταν ήδη δοκιμαστικές τηλεοπτικές εκπομπές. Για παράδειγμα, το Μάρτιο του 1931, το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας μετέδιδε σε τακτική βάση σειρά τηλεοπτικών προγραμμάτων μέσω του τηλεοπτικού σταθμού W3XK, ο οποίος λειτουργούσε από τον Ιούλιο του 1928 και γενικά πιστεύεται ότι ήταν ο πρώτος τηλεοπτικός σταθμός όχι απλά στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και στον κόσμο γενικότερα. Η έδρα του σταθμού βρισκόταν στο Γουίτον του Μέριλαντ, το δε σήμα του κατά το Μάρτιο του 1931 λαμβανόταν ικανοποιητικά σε μια μεγάλη γεωγραφική έκταση από το Κονέκτικατ, τη Μασαχουσέτη και τη Νέα Υόρκη στο βορρά, μέχρι την Αθήνα της Τζόρτζια στο νότο και τις πολιτείες της Μινεσότα, του Κάνσας και του Μισούρι στα δυτικά, ενώ καλό σήμα λάμβαναν και οι - λιγοστοί αριθμητικά είναι η αλήθεια - τηλεοπτικοί δέκτες, που ουδεμία σχέση είχαν με τους σημερινούς, στο Οχάιο και το Μίσιγκαν.

15 Οκτωβρίου 2017

Όταν η ελληνική και η καταλανική ιστορία διασταυρώθηκαν. Το καταλανικό Δουκάτο των Αθηνών του 14ου αιώνα

Ίσως έχετε ακούσει τις τελευταίες εβδομάδες να γίνεται λόγος για τους Καταλανούς και το κατά πόσο αυτοί αποτελούν - ή όχι για ορισμένους - διαφορετική εθνότητα από τους Καστελιάνους, όπως ονομάζονται οι Ισπανοί της Μαδρίτης. Εδώ δεν θα αναπτυχθεί η συζήτησης περί της ισπανικότητας ή μη των Καταλανών, αλλά ένα ξεχασμένο κεφάλαιο της ελληνικής ιστορίας, η οποία κάποια στιγμή διασταυρώθηκε με την καταλανική. Μάλιστα, οι Καταλανοί όχι απλά έδρασαν στον ελλαδικό χώρο, αλλά για πολλές δεκαετίες ήταν οι κύριοι της Αττικής και ενός μεγάλου τμήματος της Στερεάς Ελλάδας.

11 Οκτωβρίου 2017

Πώς οι Καταλανοί βουλευτές έβαλαν τα γυαλιά στους Έλληνες συναδέλφους τους

Δεν ήταν ίσως ο πιο διασκεδαστικός τρόπος για να περάσω το χτεσινό απόγευμα, ήταν όμως αρκετά διδακτικός. Μόλις ολοκλήρωσα ένα μακροσκελέστατο άρθρο για το μπλογκ σχετικά με τις εντυπώσεις μου από το γενικότερο δημόσιο διάλογο των τελευταίων ημερών ως προς το νομοσχέδιο για τη νομική αναγνώριση φύλου, συντονίστηκα με το καταλανικό δίκτυο TV3 (μέσω στρίμινγκ από το διαδίκτυο), καθώς ακριβώς εκείνη τη στιγμή ξεκινούσε στο Κοινοβούλιο της Καταλονίας η συζήτηση σχετικά με το δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου.